تحلیل تطبیقی الگوی توزیع جمعیّت در نظام شهری مناطق 10گانه‌ی کشور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

الگوی نظام شهری کشورها و مناطق ارتباط تنگاتنگی با توسعه‌ی منطقه‌ای و تعادل سرزمینی دارد. لذا برای تبیین وضع موجود و ارائه‌ی سیاست‌های مناسب، تحلیل چگونگی نظام شهری ملّی و منطقه‌ای کشورها ضروری است. از این رو، با توجه به عدم مطالعه‌ی نظام‌مند و تطبیقی از وضعیت نظام شهری کشور، هدف این پژوهش، تحلیل وضعیت نظام شهری مناطق 10گانه‌ی کشور از نظر شاخص‌های نخست شهری، تمرکز و تعادل شهری می‌باشد. در این راستا، پس از بررسی مبانی نظری، متغیّرهای ارزیابی مشخص گردید و فرضیه‌ی تحقیق نیز مبنی بر فاصله‌ی نظام شهری بیش از نیمی از مناطق 10گانه‌ی کشور با میزان مطلوب شاخص‌های نخست ‌شهری، تمرکز و تعادل شهری در سال‌های 1385 و 1390 ارائه شد. سپس، در چارچوب روش توصیفی- تحلیلی، داده‌های مورد نیاز از روش کتابخانه‌ای گردآوری شد. تحلیل داده‌ها نیز با استفاده از شاخص‌های نخست شهر، دو شهر، کینزبرگ، مهتا، موماو و الوصابی، موسوی، هرفیندال، هندرسون، آنتروپی، قاعده‌ی رتبه- اندازه و ضریب پاره-تو انجام شد.
نتایج ضمن تأیید فرضیه‌ی تحقیق نشان داد که مناطق البرز جنوبی، خراسان و فارس بالاترین، و مناطق ساحلی شمالی و زاگرس کمترین میزان نخست شهری و تمرکز را در سال‌های 1385 و 1390 دارند، از نظر تعادل توزیع نیز همه‌ی مناطق از عدم تعادل رنج می‌برند. نتیجه اینکه بازبینی و تداوم بلندمدت و ابتکارانه‌ی سیاست‌های توسعه‌ی منطقه‌ای ضروری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Analysis of Population Distribution Pattern in Urban System of Iran Decuple Regions

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Ghadiri
  • Fatemeh Shakeri
چکیده [English]

Urban system pattern of countries and Regions has a close  relation with regional development and territorial equilibrium. So, for explanation of the existing situation and offering suitable polices, it is necessary to analyze the quality of urban system of regions and countries. In this regard, because there is no comparative and systematic study of regions of Iran, main question offered as: how is the situation of the ten regions of Iran according to the primacy urban criteria, urban concentration and urban equilibrium indicators. To answer this question, after reviewing theoretical bases, the evaluation variables were recognized and the research hypothesis was offered based on the   distance of the urban system of more than half of the decuple regions of the country with the desired amount of urban primacy, urban concentration and urban equilibrium indicators in 2006 and 2011. Then, based on the descriptive- analytical research method the required data were gathered by library method, the data analysis was also made by the use of urban primacy index, two-city index, Ginsberg index, Mehta index, Moomaw and Alwosabi index, Moosavi index, Herfindal and Henderson indexes, entropy index, and rank- size rule. The result confirmed hypothesis, also showed that regions such as south Alborz, Khorasan and Fars have the highest urban primacy and concentration. But regions such as Saheli-e-Shomali and Zagros have the lowest urban primacy and concentration 10 2006 and 2011. According to equilibrium index, none of regions are equilibrium. Finally, revision and long-time continuation and innovative regional development policies are necessary.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Ten Regions
  • Urban Systems
  • Urban Primacy
  • Urban Concentration