مقایسه‌ی روش‌های مکان‌یابی مناطق مستعد جمع‌آوری باران به کمک سیستم پشتیبانی تصمیم (DSS) مبتنی بر GIS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

برداشت­های بی­رویه از منابع آب زیرزمینی باعث افت شدید سطوح ایستابی گردیده است. از طرفی میزان هدر­رفت رواناب حاصل از بارندگی در جهان و بالاخص در کشور ما بسیار زیاد و قابل توجه می­باشد. بنابراین تمایل به سمت استفاده‌ی بهینه از رواناب­ها و منابع آب سطحی کنترل نشده به جای برداشت­های بی­رویه از منابع آب زیرزمینی امری لازم و ضروری است.
این مقاله دو روش مختلف را برای تعیین مکان‌های مستعد جمع‌آوری آب باران؛ در قالب دوسیستم پشتیبانی تصمیم (DSS) مبتنی بر GIS ارائه می­کند که به تصمیم‌گیرندگان، در انتخاب مکان‌های مناسب جمع‌آوری آب باران در دشت بیرجند  واقع در استان خراسان جنوبی یاری می­رساند. جهت انجام این تحقیق از شش معیار بارندگی، شیب حوضه آبریز، عمق و بافت خاک، شبکه آبراهه­های دشت و کاربری اراضی منطقه استفاده شد. روش اول خصوصیات مختلف حوضه را مستقیماً در تصمیم‌گیری دخیل می­سازد و روش دوم بر اساس ظرفیت منطقه در تولید رواناب و نیز فاکتور‌های اجتماعی- اقتصادی عمل می­کند. نتایج به دست آمده از هر روش، منطقه را از لحاظ استعداد جمع‌آوری باران در4 گروه ضعیف، متوسط، خوب و بسیار خوب طبقه‌بندی می­کند. مقایسه‌ی دو روش، نشان می‌دهد که در دشت بیرجند، به‌کارگیری روش اول مناسب­تر است و بطور کلی از غرب به سمت شرق دشت بر استعداد آن در جمع­آوری آب باران افزوده می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of Methods for Locating Suitable Areas for Rain Water Collection by Using Decision Support System (DSS) Based on GIS

نویسندگان [English]

  • Abolfazl Akbarpour
  • Shahrzad Sadeghi
  • Hamed Foroghifar
  • Ali Shahidi
چکیده [English]

Uncontrolled draw off  of groundwater resources has caused a severe drop at water table levels. However, loss of runoff from rainfall in the world and especially in our country is very high and significant. Therefore the tendency toward the optimum use of surface water runoffs and uncontrolled, instead of uncontrolled draw off of groundwater resources is necessary. In this paper, two different methods for determining the areas suitable for  rainwater collecting  in two decision support systems (DSS) based on the GIS is presented which helps decision makers for selecting appropriate sites for collecting  rain water in Birjand plain, Southern Khorasan province.
In this study, Six criteria including rainfall, catchment area's slope, soil's depth and texture, the plain water course  and land uses were applied. In the first method,  different characteristics of the basin is directly involved in decision making and the second one acts  based on the capacity of the area for production of runoff and also social -economical factors. The results obtained of each method, in terms of capacity of Rain Water collection, classifies the area  in 4 groups: low, medium, good and  very good. Comparing the two methods shows that in Birjand plain, using the first method is more suitable and generally from the West part  to the East part of the plain ,  its ability to collect Rain Water will increase.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rain water collection
  • Decision support systems
  • GIS
  • Birjand plain