بررسی تحولات و الگوی سلسه مراتب شهری در نظام شهری گیلان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

شهرها با توجه به علت وجودی خود، نقش­ها و عملکردهای متفاوتی را پذیرا می­گردند و از این رو، قدرت و نفوذ متفاوتی رااز خود بروز می دهند. در این بین، تعدادی از شهرها به دلایل مختلفی مورد توجه بیشتری قرار می­گیرند و با کسب توان بیشتر، زمینه‌ی کاهش اهمیت شهرهای پایین دست خود را فراهم می­آورند و بدین‌سان پدیده‌ی نخست شهری را به وجود می­آورند. هدف از این مقاله، بررسی شبکه شهری شهرهای استان گیلانمی‌باشد. برای دستیابی به این هدف، از مدل‌های اندازه مرتبه، ضریب تفاوت‌ها و الگوهای نخست شهری جفرسون و دیویدسون استفاده شده است. روش مورد استفاده در این پژوهش توصیفی-تحلیلی و تاریخی- مقایسه‌ای بوده است.
نتایج بررسی شبکه‌ی شهری در محدوده‌ی استان گیلان، حاکی از وجود روابط نامطلوب در بین شهرهاست. شهر رشت در استان گیلان، با توجه به نفوذ خود به عنوان مرکز استان، نسبت به شهرهای دیگر استان، توان مضاعفی را کسب نموده است، به نحوی که حتی شهر بندرانزلی نیز به عنوان یکی دیگر از مهمترین شهرهای استان، در ارتباط با این شهر از نفوذ بسیار کمتری برخوردار است.
 مطالعه‌ی نظام شهری در استان، علاوه بر تأیید وجود ویژگی نخست شهری در این استان، حاکی از شکل­گیری الگوی ویژه­ای در سطح شهرهای آن است که می­توان آن را نظام پلکانی سلسله مراتب شهری نامید. در این نظام، شهرها قابل دسته‌بندی بوده و گروههای مختلف شهری، نظام سلسله مراتب همگن‌تری را نسبت به کل نظام شهری به وجود آورده‌اند. بررسی این نظام و ساز و کار عملکرد آن در سطح  استان‌های دیگر و همچنین کشور می­تواند به شناسایی ابعاد جدیدی از نظام سلسله مراتبی شهر بیانجامد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Review the Urban Changes and Hierarchical Patterns in Gilan Urban System

نویسندگان [English]

  • Esmaeil Aghaeizadeh
  • Ahmad Zanganeh
  • Abolfazl Zanganeh
  • Elham Amirhajlou
چکیده [English]

Cities because of their characteristics have accepted different roles and functions therefore  they show a different strength and influence. In the meantime, some of  the cities are considered  more for various reasons and therefore by achieving  more power have predisposed for decreasing  the importance of their downstream cities and lead to the urban primacy. The aim of this research, is to study the  urban network of the cities of Gilan province. To this end, the models of rank-size, coefficient of variation, Jefferson and Davidson's primacy have been used. the method of this research is of descriptive-analytical and historical one.
 The study results  of urban network in Gilan province indicates the undesired relations between cities. Rasht city in Gilan, considering its influence as the province centre has earned most strength in comparison with the other cities of province, for instance Bandar Anzali as one the most important cities in this province, has a very less influence compared with  Rasht.
Study of urban system in Gilan, in addition to the approval of  existing the characteristics of urban primacy ,  indicates the formation of a special pattern in its cities  which may be named as stair urban hierarchy system.  In this system, cities can be  classified and various  several urban groups have caused more homogenous hierarchy system than entire of urban system in the province.  Study of this system and mechanism of its function, can lead to identifying new dimensions of urban hierarchy system in other provinces and even country scale.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban system
  • Urban hierarchy
  • Urban Primacy
  • Quantitative models
  • Stair urban Hierarchy system
  • Gilan