تحلیل الگوهای فضایی و زمانی سامانه‌های همرفتی با بارش بیش از 10میلی‌متر در جنوب غرب ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

در این تحقیق ویژگی‌های فضایی و زمانی رخداد سامانه‌های همرفتی در جنوب‌غرب ایران، طیّ سال‌های 2001 تا 2005 با استفاده از تصاویر ادغامی دمای درخشندگی حاصل از باند مادون قرمز ماهواره‌های زمین آهنگ Meteosat،GOES  و GMS، مورد بررسی قرار گرفت. سامانه‌های همرفتی بر اساس آستانه‌های دما و مساحت به ترتیب برابر 228 درجه کلوین و 1000 کیلومترمربع در تصاویر دمای درخشندگی شناسایی و مسیریابی شدند.
در مجموع 268 سامانه‌ همرفتی در زمان رخداد بارش سنگین (بر اساس WMO با مجموع بارش بیش از 10 میلی‌متر و همچنین ثبت پدیده رگبار حداقل در 3 ایستگاه) شناسایی شد. نتایج نشان داد که ماه‌های دسامبر و آوریل به ترتیب با 69 و 67 مورد پررخدادترین و ماه فوریه تنها با 5 مورد کم‌رخدادترین ماه‌های سال از نظر بارش همرفتی بوده‌اند. تعداد رخداد سامانه‌هایی با طول عمر و وسعت زیاد، قابل توجه بوده است، که نشان‌دهنده‌ی نقش مهم عوامل دینامیک در شکل‌گیری سامانه‌های همرفتی این منطقه است. فراوان‌ترین جهت حرکت از جنوب‌غرب‌ به سمت شمال‌شرق (53 درصد) و از غرب به سمت شرق (38 درصد) بود، بنابراین جهت حرکت سامانه‌های همرفتی با جهت حرکت کلی جریانات جوی در این منطقه مطابقت داشته و توسط جریانات در سطوح میانی جو تعیین ‌شده است. همان‌طور که انتظار می‌رفت محل شکل‌گیری سامانه‌های همرفتی تحت تأثیر توپوگرافی منطقه است، به این صورت که بیشینه محل شکل‌گیری این سامانه‌ها در دامنه‌ی رو به باد زاگرس بوده و در دامنه‌ی بادپناه کوه‌های زاگرس به ندرت سامانه‌ای تشکیل ‌شده است. بطور کلی فراوانی رخداد از جنوب ‌غرب منطقه به سمت شمال‌شرق ابتدا افزایش و سپس کاهش یافته است. بنابراین میزان رخداد از شرایط توپوگرفی تأثیر پذیرفته و فراوانی رخداد در ارتفاعات بیشتر بود. اما پراکندگی رخداد و میزان تأثیرپذیری آن از توپوگرافی، در ماه‌های مختلف سال تفاوت‌هایی داشته؛ بطوری که در ماه‌های گرم سال بیشترین و در ماه‌های سرد سال کمترین هماهنگی با توپوگرافی دیده شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Spatial and Temporal Patterns of Convective Systems With Precipitation of More Than 10mm

نویسندگان [English]

  • Zahra Hejazizadeh
  • Parviz Zeaiean
  • Mostafa Karimi
  • Somayeh Rafati
چکیده [English]

 
 
In this study, spatial and temporal characteristics of convective systems in southwest of Iran has assessed with Global merged IR brightness temperature data (acquired from Meteosat, GOES and GMS). Convective systems detected and traced on the basis of 228 K and 1000 Km2 temperature and area thresholds, respectively. In total , 268 convective systems identified at heavy precipitation times (based on WMO with precipitation of  more than 10mm during 6 hours and also shower  phenomena recorded at least in three stations). Results show that  December and April with 69 and 67 cases respectively has the most occurrence and February with 5 cases has minimum occurrence. The results Such as a fairly great number of large and long lived systems shows the importance of dynamic factors in formation of MCSs in this region. The most frequency of  movement direction was southwest-northeast (53%) and west- east (38%), thus movement direction of this system conform with middle level flow and controlled by it. The analysis revealed that convective systems initiation and termination location was influenced by topography. In general, they were most predominant across northeast of study area with a decreasing southwest ward gradient, that follows topography, but this pattern was different in cold and warm months, so that we have observed the most conformity in warm months and the least conformity in cold months.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Convective systems
  • Spatial and temporal pattern
  • Brightness temperature images
  • Southwest of Iran