بازسازی برف‌مرزهای آخرین دوره‌ی یخچالی با شواهد دورههای یخچالی در زاگرس شمال غربی (مطالعه موردی: تاقدیس قلاجه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

    وجود لندفرم­های یخچالی و مجاور یخچالی در ارتفاعات قلاجه حاکی از تغییرات اقلیمی و تغییرات مرزهای مورفوژنیک است. مسأله‌ی اصلی این پژوهش شناسایی قلمروهای سرد یخچالی و مجاور یخچالی و برآورد ارتفاع خط برف‌مرز در زاگرس چین­خورده با توجه به فقدان مطالعه در زاگرس چین­خورده است. بنابراین هدف مطالعه شناسایی شواهد و اثبات حاکمیت وجود قلمرو مورفوژنز یخچالی و تعیین برف‌مرز آخرین دوره‌ی یخچالی در ارتفاعات قلاجه است. نقشه­های توپوگرافی، زمین­شناسی، تصاویر ماهواره­ای IRS و داده­های اقلیمی دما و بارش ماهانه، ابزارها و داده­های اصلی تحقیق هستند. با استفاده از تصاویر ماهواره­ای و بازدیدهای متعدد میدانی، موقعیت سیرک­های منطقه شناسایی شده و به بازسازی خط تعادل برف و یخ گذشته (ELA) اقدام گردید. از روش ارتفاع کف سیرک پورتر و روش رایت برای برآورد حد برف‌مرز آخرین دوره‌ی یخچالی وورم و حال حاضر استفاده شد. از آزمون توان دوم کی (پیرسون) برای محاسبه‌ی رابطه بین گسترش و پراکنش سیرک­ها با جهات ناهمواری­ها استفاده گردید.
برف‌مرز دوره‌ی وورم با استفاده از مدل پورتر در ارتفاع 2019 متری و از روش رایت در ارتفاع 2015 متری به دست آمد. همچنین خط تعادل آب و یخ در دامنه­های شمالی و جنوبی به ترتیب در ارتفاع 2033 و 2075 متر به‌دست آمد و ELAمنطقه برابر با 42 متر است. نتایج آزمون توان دوم کی نشان داد که بین شکل­گیری سیرک­های موجود در منطقه با جهات جغرافیایی و جهات ناهمواری­ها ارتباط معناداری وجود دارد و سیرک­های منطقه در دامنه­های شمالی گسترش بیشتری داشته­اند. بطوری­که 7/66 درصد از سیرک­های منطقه در دامنه­های شمالی و 3/33 درصد سیرک­ها در دامنه­های جنوبی شکل گرفته­اند. مقایسه‌ی نتایج به‌دست آمده از مدل­های اقلیمی و شواهد ژئومورفولوژیکی آخرین دوره‌ی یخچالی، اثبات‌کننده‌ی حاکمیّت قلمرو یخچالی از ارتفاع 2000 متری به بالا در ارتفاعات قلاجه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reconstruction of the Last Glacial Snow Lines by the Evidences of Glacial Periods in North West Zagros (Case study: Anticline Qalajeh)

نویسندگان [English]

  • Aliakbar Shamsipour
  • Sajad Bagheri SeyedShokri
  • Maryam Jafari aghdam
  • Jabbar Salimimanesh
چکیده [English]

Existence of  glacier and sub glacier landforms on Qalajeh mountains indicates the  climate changes and changes in morphogenic boundaries. The main problem of the research is identifying cold glacier and sub glacier territories and estimating  snow line height in folded Zagros due to lack of any study in this area. Therefore, the purpose is to identify evidences and prove the dominancy of existence of  glacial morphogenesis territory and determine snowline of the last glacial period on Qalajeh heights. Topographic and  geology maps, IRS satellite images, and monthly temperature and precipitation climate data are the main tools and data for research.
Using satellite images and several field visits, the position of the area's cirques  were identified and the past snow and ice equilibrium line (ELA)were  reconstructed.  Porter and Wright's method were  used to estimate snow line for the last glacier and the current one. Ki squared test (Pearson) used to calculate the relationship between the spread and distribution of cirques with roughness aspects. Using Porter and Wright methods, Worm’s Snow-line obtained at height  2019 and 2015 meters respectively.
Also water and ice equilibrium line at  the north and south slopes obtained 2033 and 2075 meters respectively and ELA of area is equal to 42 meters. Results of Ki squared test showed that there is a significant relationship between cirques formation with geographic and roughness sides. Circus of the study area has more spread on the north sides. So 66.7 percent of the region’s circus have formed at the northern slopes and 33.3 percent of them are in the south ranges. Comparison of the results of the climate models and geo-morphological evidences of the last glacial period, proved  the existence of  glacier territory on above 2000 meters in Qalajeh mountain.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climatic changes
  • Quaternary
  • Mountain glacier
  • Snow-line and Qalajeh anticline