ارزیابی جنبایی گسل گوربند بر اساس شواهد ریخت زمین‌ساختی و نوزمین‌ساختی (شمال شرق تربت‌جام)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

گستره­ی مورد بررسی در شمال شرق ایران و در مجاور شهر تربت­جام واقع شده است. گسل­های اصلی همچون گل­بانو، گوربند، جهان­آباد، رسول­آباد و کجاب در فاصله­ی کمی نسبت به شهر تربت­جام قرار دارند. گسل گوربند بزرگترین گسلموجود در رسوبات آبرفتی دشت تربت­جام است که دارای روند شمال غرب- جنوب شرق می­باشد. بررسی فعالیّت زمین­ساختی گسل مذکور با توجه به نزدیکی به شهر و قرارگیری روستاهای مختلف در مجاور آن دارای اهمیت زیادی می­باشد. در این تحقیق اثر حرکات امروزی این گسل بر ژئومورفولوژی ساختاری منطقه مورد بررسی قرار گرفته است. جهت ارزیابی فعالیّت زمین­ساختی گسل مورد بررسی شاخص­های ریخت زمین­ساختی (,V ,SL­ Smf) به عنوان ابزار اصلی مورد استفاده قرار گرفته­­اند. مطالعه و بررسی شاخص­های ریخت زمین­ساختی نشان­دهنده­ی فعالیّت بالای این گسل می­باشد. وجود افرازهای گسلی تغییر مسیر رودخانه­ها و آبراهه­ها، دره­های V شکل، چین خوردگی رسوبات کواترنر و تغییر رنگ در رسوبات در پهنه­ی گسلی از شاخص­های ژئومورفولوژیکی مهم هستند که در برداشت صحرایی و در ارتباط با حرکت گسل گوربند مشاهده می­شود. جابه‌جایی در آبراهه­ها نشان­دهنده­ی جوان­ترین حرکات در طول این گسل می­باشد، همچنین جهت جابجایی در این کانال­ها نیز نشان­دهنده جهت حرکت امتداد لغز راستبر در گسل مذکور است. وجود فرازش در رسوبات نئوژن در محل اثر سطحی گسل نیز بیانگر بالاآمدگی و مؤلفه معکوس در این گسل می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The movement evaluation of Gourband fault according to morphotectonic and new neotectonic evidences (eastern south of Torbat e Jam)

نویسندگان [English]

  • Mohsen Jami
  • Mohamadmahdi Khatib
  • Ali Asqar Moridi Farimani
  • s.hosein mirzeinalei yazdei
چکیده [English]

The under study area  is  located at the north east of Iran at  the vicinity of  Torbat e jam city.
The main faults like Golbano, Gourband, Jahan-Abad, Rasoul-Abad and Kajab are located at a short  distances from Torbat e jam city. Gourband fault is the largest fault in alluvial sediments of Torbat e jam plain that has north west – south east trend. Studying the geotectonical activity of the mentioned fault regarding its proximity to the city and locating various villages in its neighboring has  a great  importance. In this research, the effect of recent movements of this fault on the structural geomorphology of the region has been studied. To evaluate geotectonic actions of the studied fault, morphotectonic (Smf, V, SL) has been used as the main tool. Studying neotectonic morphology indices indicate high activity of this fault. The existence of fault rises, changing route of streams and channels, ‘V’ shape valleys, folds of quaternary sediments and change of color in sediments at the fault zone are  of the important geomorphologic indices that is observed in field surveying and in connection with the movement of Gourband fault. The movement in channels indicates the youngest movement along this fault, the direction of these channels also indicates the  right direction of slip movement in the mentioned fault.
The existences of rise in neogen sediments  at the  location of superficial effect of fault also indicate rising and reserved component in this fault.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gourband fault
  • Morphotectonic
  • Torbat e jam
  • Geomorphology