رفتار آبی رودخانه‌ی اوجان در شبکه‌ی ژئونروتیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

ماهیّت بیشتر رفتارهای هیدرولوژیکی رودخانه­ها تابع شرایط اقلیمی و زمین­شناسی حاکم بر محیط در زمان­های گذشته است که با مطالعه‌ی آثار و شواهد پالئوژئومورفولوژی می­توان به دلایل رفتار فعلی شبکه­های آبی پی­برد. جریان کلی رودخانه­ها و سیلاب­ها در حوضه‌ی رود اوجان (دشت آسپاس) جنوب شرقی- شمال­غربی است، در حالی­که جریان آب­ها در شرق و غرب حوضه‌ی مورد مطالعه (دشت­های نمدان و بکان) و بطور کلی در سیستم داربستی کُر شمال­غربی- جنوب­شرقی و برخلاف رود اوجان است. در این پژوهش به­دنبال پاسخ به این رفتارهای رودخانه‌ی اوجان در شبکه نروتیک در طول زمان بوده و در بررسی این رفتار به­جای استفاده از روابط هیدرولوژی و نزولات جوی از روابط سیستم نرونتیک شبکه‌ی زهکش و ژئونرون­های مجازی، توپوگرافی و زمین­شناسی (شبکه‌ی عصبی) استفاده شد. دستاورد تحقیق نشان می‌دهد با تغییر اقلیم منطقه در کواترنر و آب­شدن ورقه­های یخی در میانه‌ی دشت، حوضه‌ی رود اوجان به­عنوان یک توپوژئونرون ایزوله درآمده و حوضه‌ی آبی مستقلی را در حوضه آبی کُر به­وجود آورده و در اثر پاره شدن حوضه از طریق تنگ بُراق به جمع آبراهه­های رود کُر پیوسته است. بعد از مدّتی مخروط افکنه‌ی عظیمی در جنوب حوضه ایجاد و مانند یک سدِ مانع، از عبور جریان به سمت رودخانه‌ی سیوند (رودخانه زمان­بیگ) جلوگیری کرده و حوضه به­شکل پالئوتوپوژئونرون درآمده که در اثر تحولات بعدی استقلال نسبی خود را از دست داده و تبدیل به یک توپوژئونرون شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of fluvial behavior of Ojan River in Geoneurotic System

نویسندگان [English]

  • Abolqasem Amirahamdi
  • Tayebeh Ahmadi
چکیده [English]

The nature of most of hydrological behaviors of rivers depends on the dominant climatic and geologic conditions of environment during the past periods. The reasons of present behavior of fluvial networks will be understood by studying paleogeomorphological evidences. Although the overall flow direction of Ojan River (Aspas plain) is from south-east to north-west, the flow direction in west and east of the study area (Namdan and Bekan plains) and totally in trellis system of Kor, unlike the overall flow direction, is from north-west to south-east. In the study of river behavior, Nerontic system of drainage, figurative Geonerons, topography and geology relations (neural networks) were used instead of hydrology and precipitation relations. The results of this study reveal that, concurrent with climatic change of the study area during Quaternary and with ice melting in the middle of plain, Ojan basin was converted in to an isolated topogeoneron and created an independent fluvial basin within Kor basin and was adjoined to Kor rivers due to the cutting of basin by Boragh gorge. Then vast alluvial fans in south of basin were established and, like a barrier, prevented the flow toward Sivand river (Zaman Beig river). At first, Basin was converted in to a Paleotopogeoneron and lost its independence due to subsequent developments and became topogeoneron.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ojan River
  • Fluvial Behavior
  • Aspas plain
  • Geonerons
  • Neural Networks