واکنش فصل رشد در برابر خشکسالی و ترسالی اقلیمی مورد مطالعه: منطقه‌ی بلوچستان مرکزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

منطقه‌ی بلوچستان مرکزی با مساحتی بالغ بر42510 کیلومتر مربع دارای اقلیم گرم و خشک است. تابش عمودی و افزایش میزان جذب تابش، شدت گرمای بسیار زیاد، بارش ناچیز و در نتیجه پوشش گیاهی فقیر از خصوصیات این منطقه می­باشد. این در حالی است که وقوع بارش­های ناگهانی تحت تأثیر قرارگیری زبانه کم­فشار گنگ- پاکستان می­تواند تأثیر مثبتی بر رشد و توسعه‌ی پوشش گیاهی منطقه داشته باشد. این امر رفتارهای متعارض و چندگانه اقلیمی و در حال نوسان را برای منطقه به ارمغان آورده است. وجود چنین شرایط ویژه­ای لزوم پرداختن  به بررسی رابطه رفتارها (نوسان­ها و ناهنجاری­های) بارش و دما با تغییرات پوشش مرتعی بالقوه را با استفاده از معادله اقلیمی  Qgsتوجیه می­نماید.
  با توجه به اینکه ارزش­های Qgs به دست آمده برای دوره‌ی اقلیمی  76- 1366 (دوره‌ی ترسالی منطقه) پایین­تر از دوره‌ی اقلیمی 82-1377 (دوره‌یخشکسالی منطقه) می­باشد، بنابراین تنش ناشی از خشکسالی در مناطقی که ارزش­های  Qgs بالاتر بوده، بیشتر است و بالعکس در مناطقی که ارزش­هایQgsپایین­تر بوده، مراتع منطقه از وضعیت بهتری برخوردار بوده است. بر این اساس در طیّ سال­های آماری مورد بررسی، سایت­های مراتع واقع در محدوده‌ی شهرستان ایرانشهر نسبت به سایت­هایی که در محدوده‌ی شهرستان نیکشهر واقع شده­، با تنش کم­آبی بیشتری مواجه شده­اند. در نتیجه طیّ رفتارهای نامنظم چند سال اخیر بارش، آسیب بیشتری به مراتع شهرستان ایرانشهر وارد شده است.  از طرفی به دلیل اختلاف ارتفاع ناچیز بین دو منطقه، عامل ارتفاع نتوانسته مراتع ایرانشهر را از آسیب­های ناشی از تنش کم­آبی در مقایسه با مراتع نیکشهر که از ارتفاع کمتری برخوردار است، محافظت نماید. چراکه افزایش میانگین دما در منطقه‌ی ایرانشهر نسبت به منطقه‌ی نیکشهر،  اثر افزایش ارتفاع ناچیز را در این منطقه خنثی نموده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reaction of Growth Season Against Climatic Drought and Wet Year Case study: Iranshahr and Nikshahr

نویسندگان [English]

  • Sadegh Karimi
  • Razieh Javdani
  • Mahmoud i Khosrav
  • Taghi Tavousi
چکیده [English]

Central area of Baluchestan with an area of about 42510 km2  has a warm and arid climatic conditions. vertical radiation, degree of radiation absorption, high temperature, low precipitation and consequently poor vegetation cover are the main characteristics of this region. While sudden precipitations under the effect of Gang-Pakistan low pressures, can have a positive effect on the growth and development of vegetation cover in the area, which has caused opposite, different and oscillating climatic behaviors in the region . The existence of such special conditions justifies the study and review the behaviors' relation (oscillations and anomalies), precipitation and temperature with potential changes of vegetation cover by using Qgs climatic equation.
With respect to the obtained Qgs values for the climatic period (1987-1997) (the wet period of the region)which is lower than the climatic period of 1998-2003( the dry period of the region),therefore, the tension resulting from drought in the areas with a higher Qgs value, is more and on the contrary, in the areas with lower Qgs, the grass lands of the area has had a better condition. on this basis, during the under study statistical years , the grass land sites located at Piranshahr area in comparing with the sites located at Nikshahr town ship area has faced with a lower shortage of  water  . consequently, the irregular behaviors of precipitation during the recent years has caused more damages to Iranshahr's green grass lands. Also due to the low height difference between the two regions, the height factor could not protect Iranshahr's grass land against the serious damages of water shortage in comparing with the grasslands of Nikshahr with a lower height. 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • drought
  • Wet year
  • Growth season
  • Growth season equation
  • Potential vegetation