مطالعه‌ی عوامل مؤثر در شکل‌گیری مخروط‌افکنه‌های گوزل‌دره و کرفس و بررسی فعالیّت‌های تکتونیکی در دامنه‌های جنوبی خرقان (همدان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

مطالعه‌ی مخروط­­افکنه­­های منطقه به خاطر استقرار سکونتگاه­ها، مراکز اقتصادی و انسانی، تأمین آب و عبور راه­های ارتباطی نقش مهمی در زندگی انسان­های ساکن در این مناطق دارد. مخروط­افکنه­های گوزل‌دره و کرفس  در دامنه­های جنوبی ارتفاعات خرقان در استان همدان قرار گرفته است. هدف این تحقیق بررسی عوامل مؤثر در شکل‌گیری مخروط­افکنه­های جنوبی ارتفاعات خرقان و بررسی میزان فعالیّت‌های تکتونیکی در منطقه‌ی مورد مطالعه می­باشد. برای رسیدن به هدف فوق از روش­های کتابخانه­ای، آزمایشگاهی و میدانی استفاده شده است. مواد این تحقیق نقشه­های توپوگرافی، نقشه‌های زمین­شناسی، داده‌های اقلیمی و عکس­های هوایی می­باشد. از نرم‌افزارهای ArcGIS، Excel و Google Earth  برای ترسیم نقشه­ها و نمودارها و مشاهده‌ی عوارض استفاده شده است.
بررسی شاخص­های کمّی ژئومورفولوژی، نشان‌دهنده‌ی فعال و نیمه‌فعال بودن تکتونیک در منطقه می‌باشد.  به‌عنوان نمونه شاخص Vf با مقدار 11/0 و 72/0 و شاخص S با مقدار 14/1و7/1 به‌ترتیب برای حوضه‌ی گوزل‌دره و کرفس محاسبه شده است که حاکی از فعال بودن فعالیّت‌های تکتونیکی در منطقه می‌باشد. با توجه به داده‌ها و شواهد حاصل شده، در شکل­گیری مخروط­افکنه­های منطقه عوامل مختلفی دخالت داشته­اند، که بیشترین اهمیت مربوط به عامل تکتونیک است. نقش اقلیم منطقه در سال­های اخیر در ارتباط با توسعه‌ی مخروط­افکنه­ها، کاهش پیدا کرده است. همچنین بین بسیاری از ویژگی­های مخروط­افکنه‌های منطقه و حوضه‌های شکل‌دهنده‌ی آنها مثل فیزیوگرافی و وسعت حوضه‌ی آبخیز، روابط منظم و منطقی برقرار است. در مجموع نتایج تحقیق نشان می­دهد که در شکل‌گیری مخروط­افکنه‌های منطقه عامل تکتونیک به عنوان عامل اصلی و سایر عوامل مثل اقلیم، لیتولوژی و غیره در رده‌ی بعدی قرار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of Effective Factors in Gozal Darre and Karafs Alluvial Fans Formation and Investigation of Tectonical Activities on Southern Slope of Khrqan Mountain

نویسندگان [English]

  • Aghil Madadi
  • Abolfazl Faraji Monfared
چکیده [English]

The Gozal Darre and Karafs alluvial fans are located on southern slope of the Khrqan Mountains in Hamadan province. The aim of this study is to investigate the effective factors in the creation of southern heights of Khrqan alluvial fans and also to investigate tectonical activtes. To achieve this aim, we used library and field methods. The research materials are topographic and geologic maps, climatic deta and arial photography. Also we used Arc GIS, Google earth and excel soft wars, for observation of landforms, drawing maps and diagrams. The results showed that ence with different formation of alluvial fans; the most impottant factors are related to tectonical activites. Study of quantetive geomorphology index has shown that tectonic movements on the area are active and semi-active. For example Vf index with .11 and .72 and S index with 1.14 and 1.7 orderly for Gozal Darre and Karafs basin was estimated, that implication tectonic activities in the area. The evidence and data showed that the role of climatic factors reduced on alluvial fans in the area, in recent years. Also there are regular and logical relationship between alluvial fans features and upstream basins like basin area and morphometry in the study area. The total formation of this alluvial fan main factor is tectonic and other factors like climate, litology, rate and direction of slope is located in subsidiary levels.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Alluvial fans
  • Tectonic
  • Basin characteristics
  • Khrqan