ریز پهنه‌بندی خطر زلزله شهر سبزوار با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه حکیم سبزواری

2 دانشگاه مازندران

چکیده

شهر سبزوار یکی از شهرهای کهن استان خراسان رضوی است که در حال حاضر به عنوان دومین شهر پرجمعیّت استان خراسان  رضوی بعد از مشهد شناخته می‌شود. طیّ دهه­ی گذشته شاهد توسعه و گسترش سریع فیزیکی بوده که به ساخت و سازهای بدون ملاحظات ایمنی از نظر حوادث طبیعی از جمله زلزله و صرفاً برای پاسخ‌گویی به نیازهای سکونتی در کوتاه‌مدت انجام گرفته منجر گشته است. گسترش و توسعه‌ی شهر به سمت شمال موجب اشغال عوارض زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی پر­خطر مانند گسل­ها، تپه‌های نئوژن،  کانون­های زلزله، شیب‌های تند و رسوبات آبرفتی و مخروط‌افکنه­های جدید کواترنری شده است. در این تحقیق ابتدا مهم­ترین عوامل مؤثر به عنوان عوامل اصلی تشدید خطر در صورت وقوع زمین‌لرزه شناسایی گشت، سپس لایه­های اطلاعاتی با استفاده از  GISساخته شدند که شامل لایه­های فاصله از گسل، شیب، توپوگرافی، شیب لایه­های زمین، لیتولوژی، کاربری زمین، تراکم جمعیّت و ساختمان، قدمت ساختمان و فاصله از کانون زلزله­های تاریخی می‌باشند. در ادامه عوامل مؤثر به روش AHP وزن‌دهی گردیدند که نقشه پهنه­بندی خطر در پنج گروه خطر بسیار زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم تهیه گردید. نقشه‌ی پهنه­بندی تهیه شده نشان می‌دهد که در صورت بروز زلزله 11 کیلومتر مربع از وسعت شهر در پهنه خطر بسیار زیاد، 37 کیلومترمربع از وسعت شهر در پهنه خطر زیاد، 49 کیلومتر مربع از وسعت شهر در پهنه خطر متوسط، 60  کیلومترمربع از وسعت شهر در پهنه خطر کم، 59 کیلومتر مربع از وسعت شهر در پهنه خطر خیلی کم قرار می‌گیرند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sub Zoning of Earthquake Risk in Sabzevar City by Using GIS

نویسندگان [English]

  • Abolqasem Amirahamdi 1
  • Zakiye Abbariki 2
چکیده [English]

Sabzevar is one of the ancient cities of Khorasan Razavi province that now is the second most populous city of province, after Mashhad city. During previous decades, Sabzevar city has had a rapid physical growth that has resulted in significant constructions without safety in terms of natural disasters such as earthquake. Construction is performed just for responses to short term accommodation demands. Developing the town towards north has occupied the hazardous geological and geo-morphological features such as faults Neogene hills, earthquake centers, steep slopes, new alluvial fans and sediments of Quaternary. In this study, the most important factors which accelerate the risk in case of earthquake occurrences  were identified. Then some data layers such as distance from fault, topographic slope, structural slope, lithology, land use, population and building density, oldness of building and distance from historic earthquake centers were constructed in GIS.
Weighting   of effective factors was determined based on AHP method and subsequently the map of earthquake hazard zonation was prepared in 5 classes of very high, high, intermediate, low and very low risk. The map of earthquake hazard  zonation reveals that in case of earthquake ,  11 km2 of the town  will be in very high risk zone, 37 km2 will be in  high risk zone, 49 km2 will be in  intermediate risk zone, 60 km2 will be in low risk zone 59 km2 will in  very low risk zone.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sabzevar
  • Earthquake hazard zonation
  • GIS
  • AHP