بررسی همدیدی کنش‌های چرخندی ترازهای مختلف جوی ایران در سال 1369

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشگاه اصفهان

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی همدیدی کنش‌های چرخندی در ترازهای مختلف جوی ایران پرداخته است. مناطق چرخندزایی و مسیرهای حرکتی آن‌ها را می‌توان توسط الگوریتم‌های مشخصی تعیین کرد. این پژوهش در راستای شناسایی موقعیت زمانی و مکانی چرخندهای تاًثیرگذار بر ایران در مقیاس ماهانه و فصلی انجام شده است. برای شناسایی چرخندها، داده‌های 6ساعته‌ی ارتفاع ژئوپتانسیل (HGT) تراز 1000 ،925 ،850  ،700 و500 هکتو پاسکال برای مختصات 30 درجه غربی تا 80 درجه شرقی و0 تا 80 درجه شمالی برای سال 1369 از پایگاه اقلیمی NCEP/NCAR  استخراج گردید. با بررسی آماری چرخندهای ترازهای مختلف این نتایج به دست آمد: تراز 500 هکتوپاسکال با 2284 چرخند در سال 1369 در کل محدوده‌ی مورد مطالعه بیشترین تعداد چرخند را بین همه‌ی ترازها داشته و کمترین فراوانی نیز مربوط به تراز 850 هکتوپاسکال بوده که تنها 990 چرخند را داشته است. بطور کلی در تراز 700و500 هکتوپاسکال دوره اوج فعالیّت چرخندهای مدیترانه‌ای آذر و بهمن‌ماه بوده است و در کل دوره‌ی سرد سال بر روی کشور ایتالیا یک مرکز چرخندی وجود داشته است. مرکز چرخندی دوم در شرق ایتالیا از یونان تا قبرس کشیده شده است. در فصل زمستان مراکز چرخندزایی ایتالیا به نیمه شرقی دریا و روی قبرس، سوریه و ترکیه منتقل می‌شود. این مکان‌ها کانون‌های اصلی چرخندزایی فصل زمستان را تشکیل می‌دهند. به‌طور کلی به نظر می‌رسد محدوده‌ی گسترش چرخندهای دینامیکی از تراز 500 تا تراز 700 هکتو پاسکال می‌باشد و تنها در حالتی که چرخندی خیلی قوی باشد در ترازهای پایین‌تر از 700 هکتوپاسکال دیده می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Synoptic Analysis of Cyclonic Activities at Different Levels of Iran Atmosphere Case study: Year 1990

نویسندگان [English]

  • Mahmood Khosravi 1
  • Saeid Movahedi 2
  • Seyed keramat Hashemiana 1
  • Behrooz Heydari 2
چکیده [English]

The present research has studied the synoptic of cyclonic activities at different levels of Iran’s atmosphere. The cyclone-genesis zones and its movement paths can be identified by several algorithms. This research has performed to identify the temporal and spatial conditions of effective cyclones on  Iran climate on seasonal and monthly scales. To identify the Cyclones, 6hours data of geo potential heights (HGT) for 1000,925, 850, 700, and 500 hPa levels were extracted from NCEP/NCAR database for coordinates of  30◦west  up to 80◦ east  and 0◦ - 80◦ north for year 1990. The statistical analysis of cyclones in several levels of atmosphere showed that in 1990, maximum number of cyclones occurred in 500 hPa level and the least frequencies occurred in 850 hPa that have only 990 cyclones. Generally in 500 and 700 hPa, the peak of Mediterranean cyclones activities occurred in December to February. In cold period, a cyclone- genesis center has been  located in Italy. The second cyclone- genesis center is extended from Greece up to Cypress. In winter, Italian cyclone- genesis centers are transferred to eastern half of Mediterranean Sea, on Cypress, Syria and Turkey. These locations comprise the main cyclone- genesis centers in winter. Generally it seems that the expanding limit of dynamic cyclones are from 500 to 700 hp level. Only if the cyclone is very strong it can be seen at levels lower than 700 hPa.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cyclone
  • Geo potential height
  • Synoptic
  • Mediterranean Sea
  • Iran