امکان‌سنجی مداخله¬پذیری بافت¬های‌فرسوده و ناکارآمد شهری با استفاده از مدل فرایند تحلیل‌ شبکه مطالعه موردی: منطقه 6 شهر قم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

طیّ دهه­های اخیر موضوع احیای بافت­های فرسوده و ناکارآمد شهرها به یکی موضوعات کلیدی در زمینه‌ی راهبردهای توسعه‌ی شهری تبدیل شده است. به همین منظور مدیران و سیاستگذاران شهری اقدامات متعددی از جمله افزایش میزان تراکم ساختمانی، بهسازی و نوسازی بافت­های فرسوده، انبوه­سازی و غیره را سرلوحه‌ی کار خود قرار داده­اند. برخی از این سیاست­ها نیز به شکل مداخلات مستقیم از سوی سیستم مدیریت شهری به منظور تأمین خدمات و امکانات عمومی و یا بهبود وضعیت شبکه معابر، تجمیع قطعات و مواردی از این قبیل در بافت­های فرسوده صورت می­گیرد. متأسفانه عدم مد نظر قرار دادن پارامترهای اجتماعی، اقتصادی و کالبدی مؤثر در امر مداخله­پذیری بافت­های شهری از سوی دست‌اندرکاران امور توسعه شهری موجب شده تا هنگام اجرای پروژه‌های عمرانی مشکلاتی همچون تأخیر در زمان اجرا پروژه­ها، صرف هزینه­های گزاف و یا نارضایتی­های اجتماعی به وجود آید. بر این اساس تحقیق حاضر تلاش دارد تا با کمک سه شاخص عمده‌ی فیزیکی، اقتصادی و اجتماعی میزان مداخلهپذیری بافت­های فرسوده و ناکارآمد شهر قم را تعیین نماید تا هرگونه اقدام در این زمینه به شکل مؤثرتری صورت گیرد. البته رعایت مجموعه این معیارها به همراه زیر معیارهای آن باعث به وجود آمدن پیچیدگی‌هایی در امر تصمیم­گیری می­گردد. لذا به منظور تسهیل در امر تصمیم‌گیری، از روش فرایند تحلیل شبکه (ANP) جهت دستیابی به اهداف تحقیق حاضر استفاده شده است. نتایج نشان می­دهد از مجموع 76 هکتار مساحت منطقه 6 شهر قم، 3/20 درصد از مساحت آن دارای مداخله­پذیری کم و 8/41 درصد دارای مداخله‌پذیری متوسط می­باشد. در مقابل 9/37 درصد از مساحت منطقه‌ی یاد شده از مداخله­پذیری بالایی برخوردار است که علت اصلی آن را می­توان به سبب وجود اراضی بایر با وسعت زیاد، در داخل بافت عنوان کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Feasibility Study of Intervention Urban Inefficient and Old Texture Using Analytic Network Process-Case study: Qom city (district No. 6)

نویسندگان [English]

  • Ali Asghar Isalou
  • Hossein Ebrahimzadeh
  • Behzad Shahmoradi
چکیده [English]

During recent decades, the issue of regeneration of urban inefficient and old textures has become one of key issues in the field of urban development strategies. For this purpose, the managers and urban policy makers have used different measures including increase of building density, improvement and modernization of old textures, mass construction, etc. some of these policies are practiced in the form of direct interventions by urban management system in order to provide public services and facilities and or improvement of old tissues. Unfortunately, lack of considering the effective social, economic and physical parameters in an effective manner concerning the capacity of urban tissues for intervention from the practitioners and authorities of urban development affairs has led to emergence of some problems during execution of civil projects such as delay in execution time of projects, high costs and or social dissatisfactions.
On this basis, the present study, tries to determine the intervention  of  the old and inefficient tissues of Qom city with the help of three main indicators: physical, economic and social indices to perform the measures more effectively. Of course, if all these criteria are followed together with their sub-criteria, so that some complications would emerge in decision making process.
 Therefore, in order to facilitate decision making process, we used analytic network process (ANP) for achieving the objectives of present study. Our findings revealed that out of 76 ha area of District 6 Qom City, 20.3 percent has low intervention-capability and 41.8 percent have medium intervention-capability.  While 37.9 percent of this district area has high intervention-capability, which could be contributed to the existence of the vast arid lands within the texture.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban inefficient texture
  • Analytic Network Process
  • GIS
  • Zone 6 Qom city