تعیین مشارکت زیرحوضه¬های آبخیز جاغرق در دبی اوج و حجم رواناب به منظور اولویت¬بندی در کنترل سیلاب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

     یکی از مهم­ترین اقدامات مورد نظر در پروژ­ه­های مدیریت سیلاب، بررسی میزان مشارکت زیرحوضه­های مختلف یک آبخیز در تعیین مؤلفه­های مختلف سیلاب خروجی از حوضه است. با توجه به نبود ایستگاه­های هیدرومتری در محل خروجی تمام زیرحوضه­ها، تحقق هدف مذکور نیازمند شبیه­سازی فرآیند بارش- رواناب در زیرحوضه­ها از طریق مدل­های هیدرولوژیکی می­باشد. در این مطالعه به­منظور تعیین میزان سیلاب خروجی از هر زیرحوضه و بررسی میزان­مشارکت آن در  بازه­ای از حوضه­آبخیز جاغرق در استان­خراسان رضوی از مدل HEC-HMS 2.2.2 استفاده گردید. بدین منظور پس از جمع­آوری آمار بارش و سیلاب مربوط به ایستگاه­های هواشناسی و هیدرومتری داخل و خارج حوضه و کنترل داده­ها، از 5 واقعه رگبار و سیلاب متناظر، به منظور واسنجی و اعتبار سنجی مدل استفاده شد.  با استفاده از اطلاعات وضعیت پوشش گیاهی، خاک و کاربری اراضی حوضه، نقشه CN حوضه در محیط Arcview 3.3در سامانه اطلاعات جغرافیایی استخراج گردید. سپس به منظور بررسی میزان مشارکت و اولویت­بندی زیرحوضه­ها، هیتوگراف بارش مربوط به دوره بازگشت­های 10، 20 و50 سال حوضه به­مدل وارد و با حذف متوالی زیرحوضه­های مختلف از جریان شبیه­سازی، میزان تأثیر آن در دبی اوج و حجم سیلاب خروجی از حوضه مورد نظر تعیین شد.
   نتایج مطالعه نشان داد که 16/66 درصد کاهش (42/39 مترمکعب بر ثانیه)  دبی اوج و 98/65 درصد کاهش (01/298 مترمکعب) حجم سیلاب برای دوره­ی بازگشت معمول 20سال متعلق به 4زیرحوضه­ی بالادست و میانی بوده و حال آن که یکی از زیرحوضه­های مشرف به خروجی حوضه اولویت نخست در تولید و مشارکت سیلاب به­ازای واحد سطح را عهده­دار بوده است.نتایج به­دست آمده امکان تبیین سیاست­های صحیح مدیریت سیلاب از طریق مدیریت زیر­حوضه­های بحرانی در منطقه­ی مورد مطالعه را به خوبی فراهم آورده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Contribution Determination of Jaghargh Torrent in Peak Flood and Runoff Volume for Flood Control Prioritization

نویسندگان [English]

  • mahmood azarei
  • seidhamidreza sadegi
  • abdograsol telvarei
چکیده [English]

Contribution of subwatersheds in outlet flood properties is one of the essential activities in flood management projects. Application of hydrologic models for simulation of rainfall-runoff process is necessary owing to lack of hydrometric stations in all outlets of subwatersheds. In this study the HEC-HMS model version 2.2.2 applied in order to determine flood characteristics in subwatershed outlets leading to investigate watersheds contribution in peak flood and volume at a reach in Jaghargh watershed in Khorasan Razavi province. To achieve the study purpose 5 rainfall-runoff events, were used for calibration and validation of model after collecting necessary rainfall and runoff data from exciting stations. Vegetation cover, soil and land use maps were also combined in Arc view 3.3 software to get CN (Curve Number) map. The flood hydrographs resulted from rainfall events with return periods of 10, 20 and 50 years were then derived. The effect of each subwatershed on peak flood and volume was also simulated single successive subwatershed elimination technique. The results showed that 66.16% of peak flood reduction (39.42 m3/s) and 65.98% flood volume reduction (298.01 m3) for peak flood with 20 years return period belong 4 subwatersheds located in up and midstream of Jaghargh watershed while one of the subwatershed at the vicinity of outlet got the first priority in flood production and contribution per unit area.  The result of the study is helpful for drawing proper policies in flood management with critical subwatersheds management in the study area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Flood Modeling
  • HEC-HMS
  • Rainfall-runoff Model
  • Watershed Prioritization
  • Jaghargh Watershed
  • Khorasan Razavi Province
  • Iran