تحلیل الگوهای سینوپتیکی یخبندان‌های زمستانه ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

یخبندان از جمله پدیده­های جوی است که هر ساله خسارت­های جبران­ناپذیری بر بخش­های مختلف  وارد می‌سازد. در فصل زمستان رخداد این پدیده در جاده­های مناطق کوهستانی مشکلات عدیده­ای را بر بخش حمل و نقل و تصادفات جاده­ای باعث می­شود. الگوهای گردش عمومی جو، نقش اصلی را در بروز یخبندان­ها و توزیع فضایی یخبندان­ها در مناطق معتدله دارند. در مطالعه­ی حاضر به­منظور تحلیل الگوهای سینوپتیکی یخبندان­های زمستانه ایران، داده­های روزانه در ساعت 12 UTC مربوط به تراز  500 هکتوپاسکال و فشار سطح دریا[1]   (SLP)فصل زمستان (دسامبر، ژانویه و فوریه) طیّ  دوره­ی آماری 2000-1960 در تلاقی‌های 5/2 درجه از مجموعه داده‌های بازسازی شده[2] NCEP استخراج شد. محدوده­ی انتخاب شده شامل 408 نقطه است که از عرض 20 تا 60 درجه­ی شمالی و از 20 تا 80 درجه­ی شرقی را پوشش می‌دهد. مجموع این داده­ها ماتریسی به ابعاد 408×4050 را برای فصل زمستان تشکیل دادند. با استفاده از روش تحلیل عاملی نقاط وابسته به هم ادغام و ابعاد ماتریس‌ها کاهش داده شد. در تحقیق حاضر روش تحلیل مؤلفه­های اصلی با آرایه­ی S و چرخش واریماکس برای شناسایی تیپ­های هوا به­کار گرفته شد و برای طبقه­بندی هوای روزانه روش
خوشه­بندی  k-means  اعمال گردید.
نتایج بررسی حاضر نشان داد که تیپ­های هوای پرفشار اروپای شمالی، پرفشار سیبری و پرفشار اروپای شرقی، بیشترین تأثیر را در رخداد یخبندان­های شدید و فراگیر ایران داشته­اند، به­طوری­که این تیپ­های هوا، جریانات هوای سرد قطبی را از عرض­های جغرافیایی بالا به­سوی عرض­های پایین منتقل کرده  و به دنبال آن یخبندان­های شدید و فراگیر در ایران به وقوع می­پیوندد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Synoptic Patterns Analysis of Winter Freezing in Iran

نویسندگان [English]

  • ebrahim fatahei
  • tahmineh salehi`ak
چکیده [English]

Frost and freezing is a weather phenomenon that occurs each year with irretrievable damages on disparate parts. The occurrence of this phenomenon in the mountainous region roads causes many problems to transportation part and road accident. The atmosphere circulation patterns play a major role in freezing occurrence, duration and spatial distribution especially in moderate zones. In this study, in order to analysing synoptic patterns of winter freezing in Iran, the daily data in 12 oclock UTC related to 500 hpa level and surface level pressure (SLP) during 1960-2000 in winter (December, January and February) was extracted in 2.5 degrees coincidence renovation data collection of National Center Environmental Prediction (NCEP). The selection limit consists of 408 points between latitude of 20°-60° north and longitude of 20°-80° east. In this article mode S and Varimax circulation was used to identify weather types. The related variable was merged using PCA and dimensions of matrix were reduced, and K-means method was used to classify weather types. Result shows that CP2, CP3, CP4 weather types characterized by the lowest temperature with northerly winds and highest advection occurs frost and freezing in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Weather types
  • Freezing
  • Clustering
  • Atmospheric Circulation Patterns
  • Iran