پهنه¬بندی پتانسیل¬های اقلیمی کشت گندم دیم در استان آذربایجان غربی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

شناخت اقلیم و بررسی نیازهای اقلیم شناختی گیاهان زراعی از مهمترین عوامل مؤثر در تولید است. با بررسی­های هواشناسی کشاورزی می­توان امکانات بالقوه اقلیمی را در مناطق مختلف مشخص و از آنها حداکثر بهره­برداری را نمود. نظر به اهمیتی که عوامل اقلیمی در تولیدات دیم داشته، همچنین به علت توانایی­های بالقوه دیم­زارهای استان آذربایجان غربی، بررسی جامعی براساس آمارهای بلندمدت عناصر اقلیمی انجام گرفت. برای انجام این مطالعه از سامانه­های اطلاعات جغرافیایی استفاده شد. پارامترهای مورد استفاده در این تحقیق عبارتند از: احتمال وقوع بارش سالانه 300میلی­متر و بیشتر، مقادیر بارش پاییزه، بهاره و ژوئن (خرداد) با احتمال وقوع 75% ، احتمال وقوع دماهای مناسب (14-8 درجه سانتیگراد) در مرحله­ی جوانه­زنی گندم دیم، احتمال وقوع دمای حداکثر روزانه 25درجه سانتیگراد و بیشتر در مرحله­ی گل­دهی و احتمال وقوع دمای حداکثر روزانه 30 درجه سانتیگراد و بیشتر در مرحله­ی پر شدن دانه.  برای بررسی پارامترهای بارش از 26 ایستگاه و پارامترهای دما از 13 ایستگاه هواشناسی موجود در منطقه استفاده گردید. برای دستیابی به تاریخ رسیدن به مراحل مختلف رشد گندم، از درجه- روزهای رشد (GDD)استفاده شد.
     با  بهره­گیری از نیازهای رویشی (شرایط اقلیمی مطلوب) گندم دیم، لایه­های اطلاعاتی کلاسه­بندی و ارزش وزنی هرکدام از پهنه­ها مشخص شد. نهایتاً با همپوشانی و تقاطع لایه­های اطلاعاتی به­روش « ارزش وزنی طبقه­بندی شده» مخدوم، نقشه­ی نهایی که پتانسیل­های اقلیمی را برای کشت گندم دیم در استان آذربایجان غربی نشان می­داد تهیه گردید. نتایج نهایی نشان­دهنده­ی این واقعیت است که نقش هر یک از عناصر اقلیمی بارش و دما، متناسب با مراحل مختلف رشد، در مناطق مختلف استان متفاوت است همچنین از طریق انطباق لایه­های مؤثر در فرایند کشت دیم گندم در محیط GIS، امکان شناخت میزان مطلوبیت مناطق جهت کشت این گیاه زراعی ارزشمند وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Zoning the Climatic Potentials of Dry-Farming Wheat Cultivation in the West Azarbaijan (Iran)

نویسندگان [English]

  • behroz sareisaraf
  • saeid bazgir
  • golamhasan mohamadei
چکیده [English]

Recognition of climate and research about climatic requirements of farm plants can be regarded as main factors in the production process. By carrying out research in agro climatology one can assign climatic potential capabilities in various regions and use their optimum models. This comprehensive research was carried out on the basis of long-term data of climatology factors. For this purpose we have used GIS software's.
 The parameters are being used in this study: probability of 300mm annual precipitation occurrence and more, autumn and spring rainfall with 75% occurrence probability, occurrence probability of appropriate temperature (8-14 T0c) for germination period of wheat, occurrence probability of daily maximum temperature of 25 and more in flowering stage and occurrence probability of 30 T0c in nourishing stages.
We used the precipitation data of 26 stations and the temperature data of 13 stations for doing research. In order to access different flourishing stages of wheat growth, we used Growth Days - Degree (GD-D) method being designed in FORTRAN.
Using wheat growing requirements (including desired climatic conditions) the information layers were classified and the weight value of each polygon assigned. Finally by overlaying the information layers, Makhdoom's “classified weighted model” the final map for the West Azarbaijan dry-farming wheat production was designed.
The last results of this study show the fact that the importance of each of temperature and precipitation factors differ according to different flourishing stages in different regions of the province. The possibility of recognizing the utility rates of wheat production would be provided through overlaying various effective layers of this yield in GIS environment.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climatic Potentials
  • West Azarbaijan
  • Dry-Farming Wheat
  • GIS