بافت قدیم شهرها جلوه‌ی فرهنگ مادی و معنوی شهرهای اسلامی مورد : بافت قدیم شهر خواف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

شهر نوعی فرهنگ پدیداری است و بافت قدیم جلوه­های مادی و معنوی آن را در خود به نمایش می­گذارد. از این منظر شهرهای اسلامی تماماً دارای بافت قدیمی با اجزای مشابه می­باشند که بیانگر هویت اسلامی، تعامل فرهنگی و پیشینه­های تاریخی یکسان می­باشد. شهر خواف نمونه­ای از این گونه شهرهای اسلامی است که علیرغم موقعیت جغرافیایی (واقع بودن در منتهی­الیه شرق کشور و انزوای جغرافیایی)، زمانی به عنوان کانونی از تمدن تلقی می­شده است. گرچه ویرانی ناشی از جنگ و زلزله و تحولات دهه­های اخیر، تأثیر نسبتاً زیادی بر اجزا و ضمائم بافت قدیم بر جای گذاشت، لیکن هنوز این بافت دارای پنج محله به نام­های میان­ده، پایین­ده، سرده، قلعه­بالا و سالارباشی با اجزای مشخص نظیر ارگ قلیچ­خانی، مسجدجامع، مسجد خطیب، مسجد بلال، مسجد شیخ زین­الدین و آب­انبارهای آقاحسین، مسجد بلال، مسجد خطیب و خواجه­یار که عمدتاً مربوط به دوره تیموریان می­باشد و همچنین دارای مزار حافظ ابرو، پیراحمد خوافی، بی­بی حور و بی­بی نور، خواجه­یار، بناهای تاریخی نظیر منزل قریشی (دوره قاجاریه)، سقابه­های مسجد بلال، مسجد جامع و شیخ زین­الدین و بازار است، که هر یک از آنها به نوعی تجلی تجربیات فرهنگی ناشی از تعاملات کشورهای اسلامی را در خود دارند. از این رو هدف از  این پژوهش شناسایی و معرفی بافت قدیم شهر خواف به عنوان نمونه­ای از ساخت شهر اسلامی می­باشد. بدین منظور از طریق روش­های اسنادی و پیمایشی (تمام شماری) بافت قدیم این شهر بدقت مورد ملاحظه قرار گرفته است.  نتایج آن نشان می­دهد بافت قدیم شهر خواف از لحاظ ساخت به­ویژه کارکردی نمونه­ای از شهرهای اسلامی است که با بازخوانی مجدد آن می­توان حلقه­ی مفقوده­ی تعاملات گذشته را در بین کشورهای اسلامی به نمایش گذاشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Ancient Quality of Cities, Mainfestation of Material and Spirtual Culture of Islamic Cities Case: Khaf Ancient Quality

نویسندگان [English]

  • faramarez bareimanei
  • ali ahoaabadei
چکیده [English]

spirtual mainfestation. So, all Islamic cities enjoy ancient quality with similar elements which have the same Islamic identity, cultural management and historical background. Khaf is a manner of these Islamic cities inspite of its geographical situation (located at the end part of the country in the east and geographical isolation) has been counted among a center of culture in the past. Although ruined caused by the war and earth quake and recently decade changes, has severely in fluenced  on details and ancient quality attachment, but this region has five quarters named, Mian- Deh, Paein- Deh, Sar- Deh, A city is a kind of appearance of culture and the ancient quality showes its material and Ghalَeh Bala, Salar- Bashi with specific parts like = Ghilich- Khani citadel, Jameَ mosque, Khatib mosque, Balal mosque, Sheikh Zein- Addin mosque, Agha Hossein cistern, Balal mosque, Khatib mosque and Khajeh Yar belonged to the Timurids dynasty. Some places which transfer cultural experiences arising from Islamic countries collaboration can name: Hafez Abrou shrine, Khafi Ahmad aged, Hoor matron and Nour matron, Khajeh Yar, historical monuments such as= Qhoreishi house (the Qajar dynasty), Balal mosque drinking fountain, Jameَ mosque, Sheikh Zein-Addin and Bazaar. Therefore, this research tries to acquaintance and introduce khaf ancient quality as a Islamic city building. For this reason, documentary and enumeration methods of the ancient quality is considered. The study results show the Khaf ancient quality with regard to construction as a Islamic cities model which reviwed  to finding the missing link of the past collaboration between Islamic countries.

کلیدواژه‌ها [English]

  • city
  • Ancient Quality
  • Khaf
  • Islamic Country
  • Material and Spirtual Culture
  • Culture