ارتباط انسو با الگوهای گردش جوی زمستانه¬ی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

الگوهای مختلف گردش جوی شرایط آب و هوایی متفاوتی را باعث می­شوند. تغییر در فراوانی وقوع الگوهای گردش جوی و تیپ­های هوا منجر به تغییر الگوی بارش می­شود، از این­رو مطالعه و بررسی الگوهای گردش جوی می­تواند به عنوان معیاری برای بررسی تغییرات الگوی بارش به کار گرفته شود. تغییرپذیری بارش یکی از مهمترین عوامل آب و هوایی است که سیستم­های طبیعی و اقتصادی را کنترل می­کند. این موضوع به ویژه در مناطقی نظیر ایران که در منطقه­ی خشک و نیمه­خشک واقع شده، چشمگیرتر است. در تحقیق حاضر رابطه­ی فراوانی الگوهای هوا با شاخصENSO مورد تحلیل قرارگرفته است. به منظور طبقه­بندی الگوهای گردشی، داده‌های روزانه مربوط به تراز 500 هکتوپاسکال و فشار تراز دریا در فصل زمستان طیّ دوره­ی آماری 2003-1961 از مرکز داده‌هایNCEP تهیه گردید. برای طبقه‌بندی الگوهای هوای روزانه، از روش تحلیل عاملی و خوشه­بندی استفاده شد و درنهایت هشت الگوی گردشی اصلی در فصل زمستان برای ایران شناسایی شد. به منظور شناسایی ارتباط بین فراوانی انواع الگوهای گردشی هوا با فازهای گرم، خنثی و سرد ENSO، داده‌های ماهانه­ی شاخص‌ فوق نیز از مجموعه داده‌های بازسازی شده NCEP  استخراج گردید و فراوانی هر یک از الگوهای گردشی هوا طیّ فازهای گرم، سرد و خنثی محاسبه شد. نتایج حاصل از این پردازش نشان داد که الگوهای هوای کم­فشار مدیترانه، کم­فشار جنب قطبی، پرفشار شرقی، پرفشار شمالی، پرفشار اروپای شرقی و تلفیق سامانه­ی پرفشار سیبری با پرفشار اروپایی در فاز النینو از فراوانی بیشتری برخوردارند. درحالی­که الگوهای هوای پرفشار سیبری و پرفشار مرکزی در دوره‌های لانینا بیشتر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The ENSO Relation WithWintery Atmospheric Circulation Patterns in Iran

نویسندگان [English]

  • ebrahim fatahei
  • fatemeh rahimzadeh
چکیده [English]

The various atmospheric circulation patterns are caused the different conditions of weather; for example, the frequency changes of occurrence of atmospheric circulation patterns weather types are caused the precipitation patterns variations, therefore, studies on weather types can used as a criterion for analysis of precipitation patterns variations. Precipitation variability is one of the important factors which controls natural and economical systems. This effect is more significant in arid and semi-arid regions such as Iran. This paper, studied relation between circulation patterns and ENSO index. In order to classification of circulation patterns, the data of 500 hpa geopotential height  and sea level pressure were taken from NCEP data center at the statistical period of 1961-2003. For classification of daily weather types, it is used principle component analysis and clustering method. Finally, 8 weather types were recognized for Iran on winter season time. In order to recognition of relation between frequency of various weather types and warm and cold phases of ENSO, the monthly data provided from NCEP and then frequency of weather types were calculated in warm, cold, and neutral phases. Conclusions reveal that  Mediterranean low-pressure, South polar low-pressure, Eastern high-pressure, Northern high- pressure and Eastern European high - pressure and also joining Siberian high - pressure with  the  European high - pressure in the El Nino phase have more frequencies, Whereas occurrence frequencies of the Siberian high - pressure and central  high - pressure systems are more at the La Nina periods.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Atmospheric Circulation Patterns
  • Clustering
  • ENSO
  • Principle Component Analysis
  • Weather types
  • Iran