کاربرد مدل HEC- HMS در تحلیل حساسیت متغیّرهای ژئومورفولوژی مؤثر بر سیلاب دشت کرون

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

عوامل روندیابی آبراهه­ها و موقعیت مکانی زیرحوضه­ها در سیلاب خروجی حوضه تأثیر­گذارند. از این رو برای اجرای برنامه­های کنترل سیل در بالادست حوضه­های بزرگ آبخیز باید نحوه­ی تأثیر آنها را بر سیلاب حوضه ارزیابی کرد و با توجه به سهم این عوامل در سیلاب خروجی، آنها را اولویت­بندی نمود. در این پژوهش از روش شبیه­سازی هیدرولوژیکی توسط نرم­افزار HEC-HMS برای بازسازی مدل حوضه و بررسی و روندیابی هیدروگراف­های سیل در آن و نیز برای تحلیل حساسیت دبی سیلابی حوضه نسبت به تغییر دو پارامتر قابل مدیریت ژئومورفولوژی در سیلاب شامل: شیب،CN و  مساحت در هر یک از زیرحوضه­ها و در گستره­ی منطقی خود استفاده شده است. نتایج نشان می­دهد نحوه­ی مشارکت ‌زیرحوضه‌ها در سیل ‌خروجی‌ لزوماً متناسب ‌با دبی ‌اوج ‌زیرحوضه‌ها نبوده ‌و زیرحوضه‌های ‌با دبی ‌اوج بیشتر‌ ضرورتاً تأثیر بیشتری در سیل‌ خروجی‌ حوضه‌ ندارند. با اجرای روش حذف انفرادی زیرحوضه­ها در مدل حوضه­ی کرون و توسط نرم­افزار HEC-HMS، مشخص گردید زیرحوضه­ی S1 بیشترین سهم و زیرحوضه­ی S8 کمترین سهم را در دبی سیلابی حوضه دارند، درحالی­که زیرحوضه­ای که کمترین دبی اوج سیلابی را داراست S18 می­باشد که از لحاظ مشارکت در سیلاب حوضه در رده­ی نوزدهم قرار می­گیرد. همچنین آنالیز حساسیت زیرحوضه­ها نسبت به متغیّرهای قابل کنترل از نظر مدیریتی نشان می­دهد که با اعمال اثرات روندیابی، زیرحوضه­ها در مقابل تغییرات این متغیّرها، رفتارهای متفاوتی داشته­اند. در آنالیز حساسیت شیب و CN، مشخص شد تعدادی از  زیرحوضه­ها با افزایش این دو پارامتر در گستره­ی منطقی خود، اثر کاهشی بر دبی سیلابی حوضه داشته­اند (تأثیر معکوس) و در سایر زیرحوضه­ها تأثیرات آنها بر دبی سیلابی حوضه، مستقیم بوده است. در آنالیز حساسیت شیب مشخص شد تغییرات مساحت، مستقیماً در تمام زیرحوضه­ها با دبی سیلابی کل حوضه در ارتباط است ولی زیرحوضه­های بامساحت بیشتر الزاماً در گستره­ی تغییرات خود تأثیر بیشتری بر دبی سیلابی کل حوضه ندارند. همانطورکه زیرحوضه­ی S7 با وجود مساحت بیشتر نسبت به دو زیرحوضه­ی S2, S3  با مساحت کمتر، حساسیت کمتری نسبت به تغییر مساحت دارد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Application of HEC- HMS Model on the Sensitivity Analysis of the Geomorphical Variables Effective on Karvan Plain Flood

نویسندگان [English]

  • abolgasem amirahmadei
  • mahanaz shiran
چکیده [English]

The routing of water ways and local situation of sub-basins effect of  exiting flood in basin. As a result, for each flood controlling activity, the effect of them on basin should have been determined. Then, they should be classified based on their role on making exit flood. In this research, the hydrologic modeling by means of HEC- HMS software has been used in each sub-basin and its logical area to rebuild basin model and investigate the routing of flood hydrograph in and to analyze the sensitivity of flood peak of basin to the variation of three manageable geomorphologic parameters in flood water including slope, CN and area. The statistical results of this study show that the contribution of sub-basins in the are not necessarily relevant to the of flood peak sub-basins and the sub-basins which have larger flood peak are not necessarily more effective in exiting flood of a basin. Therefore by using this procedure and using Single Successive Sub watershed Elimination (SSSE) in Karvan model by means of HEC- HMS software, it has been identified that sub-basin S1 has the most effective role and S8 the least effective one in flood peak of a basin; however, S18 which has the least flood peak is in nineteenth in the contribution in the basin flood. Moreover, the sensitivity analysis of sub-basins to the manageable and controllable variants shows that by routing effect, the sub-basins have different behaviours to the variations of these variants. In the slope and CN analysis, it was observable that increasing these two parameters in their logical area had decreasing effect on the flood peak of the some sub- basins (reverse effect). However, their effect on the flood peak of a basin was direct in other sub basins .In slope sensitivity analysis, the variation of area in all sub basins were directly related to the flood peak of the whole basin; however, the sub basins with more area were not necessarily much effective to the flood peak of the whole basin in their variation. For example, sub-basin S7 having more area than basins S3, S2 which is less sensitive to the area variant.

کلیدواژه‌ها [English]

  • HEC- HMS Software
  • Analyze Sensitivity
  • Flood Routing
  • Karvan Plain