تکتونیک نمکی و آثار ژئومورفولوژیکی آن در آذربایجان مطالعه¬ی موردی: گنبدهای نمکی شمال غرب تبریز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

یکی از پدیده­های جالب ژئومورفولوژی در چشم­انداز بعضی از مناطق گنبدهای نمکی است. این پدیده  در بخش­های مختلف ایران از جمله در زاگرس جنوبی، قم، سمنان و آذربایجان وجود دارد. گنبدهای نمکی آذربایجان حاصل بالاآمدن موادتبخیری نئوژن تحت عنوان سازندهای قم خصوصاً سازند قرمزفوقانی (میوسن) است. این گنبدها از لحاظ عمق، کم­عمق و از لحاظ وسعت متوسط تا کوچک هستند. در تشکیل گنبدهای نمکی آذربایجان علاوه بر اختلاف چگالی سنگ نمک با سنگ­های درونگیر، عواملی مثل تکتونیک، ولکانیسم و آب­های تحت­فشار مؤثربوده و صعود نمک را تسهیل کرده­اند. گنبدهای نمکی آذربایجان را می­توان از نظر توزیع جغرافیایی به چهار منطقه(میانه، نوار شمال تبریز، میشوغربی و خاروانا ) تقسیم کرد که در بین آنها نوار شمالی تبریز از نظر وسعت، تعداد و اندازه­ی گنبدها و همچنین آثار ژئومورفولوژیکی و زیست­محیطی اهمیت بیشتری دارد.
در بررسی حاضر سعی شده به تشریح ویژگی­ها و آثار ژئومورفولوژیکی بخشی از این گنبدها پرداخته شود. این نوار در شمال غرب تبریز و شمال شرق مورو (جنوب حوضه­ی سنخ­چای) باریک­تر شده ولی در عوض تراکم گنبدها بیشتر می­باشد. تکتونیک­نمکی در این منطقه پدیده­ها و آثار مختلف ژئومورفولوژیکی را به­وجود آورده که شامل  بالا آمدن نمک به شکل گنبدهای نمکی آشکار، گنبدهای نمکی مدفون به صورت تپه­های مدور، بوتونیر، سینک حول، حرکات توده­ای، شیارها و تیغه­های انحلالی، گوی­های گلی و کفه­های نمکی، پوسته­ها، بسترها و آبشارهای نمکی می­باشد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Salt Tectonic and its Geomorphical Manifestation in Azarbaijan Case Study: Salt Domes of North - West Tabriz

نویسندگان [English]

  • masomeh ragabei
  • ali shireitarzam
چکیده [English]

Salt domes are one of attractive landform in some regions. This phenomenon exists in different section of Iran. For example in Zagros, Qom, Semnan and Azarbaijan. As much as one-quarter of the Azarbaijan areas is underlained by Miocen evaporates beds(upper red formation).Where evaporate beds are thick, they have many important geomorphological consequences.
Formation of salt domes Azarbaijan is related to many factors include halotectonism, halokinetic, magmatism and etc. Salt domes of Azarbaijan are distributed in four region (Miyaneh, north of Tabriz, west Mishou and Kharvaneh). From this region, salt domes of north Tabriz have many important geomorphological and environmental effects. Salt tectonics in this area have different concequences include  the developement of salt domes, the production of folds and fault and associated drainage modification, the creep of salt as salt glaciers and widespread solution, subsidence and karst formation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Salt Tectonic
  • Salt Dome
  • Geomorphic Manifestation
  • Azarbaijan
  • North West of Tabriz