بررسی تأثیر دیاپیرها بر شور شدن منابع آب و خاک مورد: دیاپیر حوضه‌‌ی رودخانه‌ی شور کاکان یاسوج

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

گنبدهای نمکی زاگرس یکی از مهم­ترین مناطق معرف پدیده‌ی ‌دیاپیرسم در ایران و جهان است. دیاپیر منطقه‌ی کاکان یکی از دیاپیرهای سری هرمز محسوب می­شود ولی تأثیر مخربی که بر کیفیت آب و خاک منطقه دارد، از منظر منابع طبیعی معرفی نشده است. لذا به منظور محرز شدن تأثیر این دیاپیر بر منابع آبی و خاکی منطقه، اقدام به نمونه­برداری آب و خاک گردید. برداشت نمونه آب، طیّ زمان­ها و مکان­های مختلف و به صورت کاملاً تصادفی انجام شد؛ به­طوری­که تراکم نمونه­ها در نزدیکی دیاپیرها بیش­تر بود. همچنین دبی جریان آب مربوط به هر نقطه نیز اندازه­گیری گردید.
نتایج سنجش و آنالیز، خصوصیات شیمیایی نمونه­های آب و خاک نشان داد که دیاپیر موجود در حوضه‌‌ی مورد مطالعه هر چند که از وسعت زیادی برخوردار نمی­باشد و طول کمی از رودخانه از حاشیه‌ی آن می­گذرد ولی تنها عامل شوری آب رودخانه شور می­باشد که با توجه به شرایط هیدرولوژیکی و هیدروژئولوژیکی میزان تأثیر آن متفاوت می­باشد.
در واقع دیاپیر منطقه از نوع فعال بوده که بسته به شرایط آب و هوایی سالانه، می­تواند تخریب بسیار شدیدی در منطقه ایجاد کند. نتایج تحلیل­های آماری نیز نشان‌دهنده‌ی اختلاف معنی‌دار بین خصوصیات کیفی آب رودخانه در قبل و بعد از بارندگی می‌باشد (05/0P<). همچنین نتایج ماتریس همبستگی ارتباط معنی‌داری بین خصوصیات کیفی آب با میزان دبی در بعد از بارندگی را نشان داد (05/0P<) در صورتی­که قبل از بارندگی ارتباط معنی­داری مشاهده نگردید. به دلیل کم بودن وسعت منطقه‌ی تأثیرگذار بر کیفیت آب و به سبب آن تخریب خاک، می­توان گفت که با کنترل آب خروجی چشمه­های نمکی و نیز ایجاد پوشش برای بستر آبراهه در محدوده‌ی دیاپیر، میزان تخریب آب و خاک تا حد زیادی در منطقه و نیز در مناطق پایین دست کاهش می­یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Effect of Diapers on Salinization of Water and Soil Resources Case : Shoor Drainage Basin, Kakan, Yasuj

نویسندگان [English]

  • magid khazaei
  • mohsen padyab
  • sadat feizneia
چکیده [English]

Salt hills in Zagros Mountains are one of the most important areas that have Diaper phenomenon in Iran and the world. Kakan region is of  Hormuz diaper series that have devastating effects on water and soil quality and from the view point of natural resources has not been introduced. Therefore, in order to determine the obvious impact of diapers on water and soil resources, water and soil sampling was made. The sampling of water samples were taken during different times and places, and randomly. So that density of the samples was more in the adjacent of diaper. Also in each sampling point, water flow rate was measured. Analysis results and the chemical properties of soil and water samples showed that although the studied diapers are not extensive  and  a small part  of the river passes through it, but it is the only factor for Stalinization of the water of Shor river , and according to hydrological and hydro geological conditions, its  effects  can be different. In fact, the diapers studied in this area were active that depending on the weather conditions can have severe damages in the area. Also results of statistical analysis showed a significant difference between water quality characteristics of the river before and after the rainfall. Also the results of correlation matrix showed a significant relationship between water quality characteristics with the flow rate  after the rainfall and no significant difference was observed before the rainfall . Due to the small  effective area on water quality and its soil degradation, it can be said that by controlling the  water of saline springs and also by creating plant  coverages  in waterways in the diapered area, the amount of water and soil degradation in this region and in the downstream regions will decrease.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Chemical characteristic
  • Diaper
  • Kakan
  • Stalinization
  • Yasuj